Szukaj - Prace - Top 10 - Dodaj pracę - Cz@t

Charakterystyka ssaków
Wersja do wydrukowaniaPraca w zip'ieWyślij na e-mail
Przedmiot: Biologia
dodano: 2002-08-16
autor: Jojo

Pokrycie ciała:
  • gruba skóra:
    • chroniąca przed utratą ciepła – włosy
    • regulacja strat wody
    • chroni przed urazami mechanicznymi i skokami temperatur
    • zawiera liczne receptory
    • tworzy barierę dla drobnoustrojów
    • chroni głębiej położone komórki przed promieniowaniem UV – melanina
  • skóra składa się z:
    • naskórek – zbudowany z płaskiego nabłonka wielowarstwowego, którego zewnętrzne warstwy mogą się złuszczać i spełniać funkcję ochronną; szczególnie gruby u ssaków bezwłosych
    • skóra właściwa – leżącą pod naskórkiem składa się głównie z elementów łącznotkankowych; jest dobrze unerwiona i unaczyniona; zawiera gruczoły
    • tkanka podskórna – często zawiera dużo tłuszczu (warstwa izolacyjna, zapasowa; u ssaków wodnych zmniejsza ciężar właściwy)
  • włosy – twory naskórkowe zbudowane z silnie zrogowaciałych komórek;
    • u gatunków morskich (walenie) jak i niektórych ssaków afrykańskich (słonie, nosorożce) owłosienie zanika
    • włos zbudowany jest z korzenia zanurzonego w pochwie włosowej i łodygi
    • u podstawy korzenia wykształca się specjalne zgrubienie – opuszka włosa, obejmująca łącznotkankową brodawkę odpowiedzialną za odżywianie opuszki
    • włosy mogą ulegać specjalnym przekształceniom (kolce jeżozwierza i rogi nosorożca)
    • w okolicy nosowej u wszystkich ssaków występują włosy czuciowe
    • do rogowych wytworów naskórka zaliczamy rzadko występujące u ssaków łuski rogowe (ogon szczura); pazury, kopyta i paznokcie
  • rogi – puste, nierozgałęzione „puszki” rogowe, osadzone na wyrostkach kości czołowych
  • poroża – twory kostne, zwykle rozgałęzione i okresowo zrzucane
  • gruczoły potowe – wydzielają pot – wodny roztwór soli mineralnych i śladowych ilości mocznika i amoniaku (u waleni, słoni nie występują; u psowatych jest ich niewiele – zianie); niektóre gruczoły potowe ulegają modyfikacją:
    • gruczoły zapachowe wydzielające feromony
    • gruczoły mleczne uchodzące do brodawek (wyjątek stekowce, u których brodawek brak)
  • gruczoły łojowe – uchodzą do mieszków włosów, a ich wydzielina zabezpiecza włosy przed zamoknięciem

Szkielet

dorosłe ssaki posiadają prawie całkowicie skostniały szkielet
  1. szkielet osiowy
    • czaszka budową podobna a do czaszki gadów (z charakterystyczną redukcją liczby elementów)
      • wszystkie kości czaszki połączone mocno szwami (wyjątek kość żuchwowa i kostki słuchowe)
      • duża mózgoczaszka – silny rozwój mózgowia
      • na kości potylicznej znajdują się dwa kłykcie potyliczne
      • w jamie ucha środkowego, w kości skroniowej znajdują się trzy kostki słuchowe
      • mocna żuchwa zbudowana z kości żuchwowej, tworzy w tylnej części staw żuchwowo – skroniowy, szczęka górna składa się z kości szczękowej i przedszczękowej; w żuchwie i szczęce górnej składają się zębodoły; na szczękach i w dole skroniowym znajdują się zaczepy silnych mięśni żujących
      • wtórne podniebienie kostne – oddziela jamę gębową od nosowej i umożliwia oddychanie podczas żucia pokarmu
      • nozdrza zewnętrzne przesunięte są do przodu a wewnętrzne do tyły (dobry węch)
    • kręgosłup i klatka piersiowa
      • odcinek piersiowy – kręgi odcinka piersiowego zestawione stawowo z żebrami
      • odcinek lędźwiowy – kręgi przypominają kręgi piersiowe, ale pozbawione są żeber
      • odcinek krzyżowy – kręgi zrastają się w kość krzyżową (podpora dla kończyn tylnych)
      • odcinek ogonowy – tworzy go zmienna liczba kręgów; u niektórych gatunków ulega redukcji
      • ograniczenie ruchomości kręgosłupa – wykształcenie kręgów płaskich
      • rozwinięcie pomiędzy trzonami chrzęstnych dysków międzykręgowych
      • zanik struny grzbietowej już podczas embriogenezy
      • jedyną pozostałością po występowaniu struny grzbietowej są tzw. jądra galaretowate
  2. szkielet obręczy i kończyn
    • obręcz barkowa i kończyny przednie
      • redukcja liczby elementów; brak kości kruczych
      • w podstawowym ustawieniu kończyn przednich (pozycja nawrotna) kości przedramienia ulegają skrzyżowaniu, a grzbiet dłoni ustawiony jest do przodu
      • u prymitywnych ssaków istniała możliwość odwracania przedramienia do pozycji odwrotnej (kości przedramienia nie są skrzyżowane, a kość promieniowa i kciuk zajmują położenie wewnętrzne – dłoń nadal skierowana do przodu) – cecha zachowana u torbaczy, owadożernych i naczelnych
    • obręcz miednicowa i kończyny tylne
      • miednica zbudowana z trzech dużych kości
      • mocna kość udowa z główką wchodzącą w panewkę stawu biodrowego
      • kość piszczelowa silniej rozwinięta od strzałkowej (u kopytnych zrośnięte)
    • modyfikacje końcowych odcinków kończyn
      • kończyny stopochodne – cała stopa przylega do podłoża (niedźwiedziowate, człowiek)
      • kończyny półstopochodne – uniesienie śródstopia – łasicowate
      • kończyny palcochodne – u zwierząt szybko biegających
      • kończyny skrajnie palcochodne – (kopytochodne) stopa opiera się o podłoże tylko na końcach części palców

Układ oddechowy
  • ssaki są zwierzętami wyłącznie płucodysznymi
  • endotermia ssaków wymaga wysokiego poziomu metabolizmu – duże zapotrzebowanie na tlen
  • zwiększenie powierzchni wymiany gazowej
  • usprawnienie mechaniki wentylacji płuc
  • każde płuco ssaka zbudowane jest z płatów – prawe z trzech, a lewe z dwóch
  • bardzo rozgałęzione drzewo skrzelowe – oskrzela główne dzielą się na oskrzela płatowe, te zaś na segmentowe, w końcu na oskrzela pęcherzykowate, które w końcowych odcinkach mają tzw. pęcherzyki płucne
  • nabłonek płaski pęcherzyków ma dużą powierzchnię
  • szeroka jama nosowa umożliwia wstępne nagrzanie i nawilgocenie powietrza
  • nozdrza wewnętrzne przesunięte daleko w tył w okolicę gardła
  • krtań górna – zbudowana z chrząstek; w jej wnętrzu znajdują się struny głosowe – fałdy błony śluzowej
  • tchawica rozgałęziająca się na oskrzela główne
  • rytmiczne ruchy klatki piersiowej powoduje naprzemienny skurcz (odsunięcie mostka i zwiększenie objętości płuc) i rozkurcz mięśni oddechowych, dodatkowo wspomagany przeponą

Układ krążenia

  • dwuobiegowy z czterojamistym sercem
  • dwa przedsionki i dwie komory – całkowite oddzielenie krwi utlenionej od odtlenionej
  • całkowita redukcja zatoki żylnej (pozostaje tzw. Węzeł zatokowo – przedsionkowy – rozrusznik serca)
  • w prawym otworze przedsionkowo komorowym znajduje się zastawka trójdzielna
  • w lewym otworze przedsionkowo komorowym znajduje się zastawka dwudzielna
  • serce ssaka jest relatywnie dwa razy mniejsze od serca ptaka
  • na prawym przedsionku ssaków nie występuje nawet szczątkowa zatoka żylna
  • do prawego przedsionka uchodzą dwie żyły główne (u ptaków trzy)
  • do lewego przedsionka uchodzą dwie do czterech – a nawet więcej – żył płucnych (u ptaków dwie, ale przed wejściem do przedsionka zlewają się w jedną)
  • ssaki zachowały tylko lewy luk aorty
  • bazjądrzaste erytrocyty o okrągłym kształcie (wyjątek: lamy, daniele i wielbłądy – owalne)

Układ wydalniczy i rozrodczy
  • nerki typu ostatecznego (zanercza) o bardzo wysokim stopniu rozwoju
  • mocz z nerek odprowadzany jest moczowodem wtórnym do pęcherza moczowego i dalej do cewki moczowej
  • u samic uchodzi do tzw. zatoki moczopłciowej
  • u samców końcowy odcinek służy również do wyprowadzania nasienia
  • przyczyną rozchodzenia się dróg moczowych, pokarmowych i rodnych jest żyworodność
  • dymorfizm płciowy (samiec większy od samicy – wyjątki: walenie, hipopotamy, tapiry)
  • komórki jajowe ssaków są małe i zawierają mało materiału żółtkowego (wyjątek: stekowce)
  • większość ssaków wykazuje tylko okresową aktywność rozrodczą
  • okres rozrodczy ssaków nazywamy rują
  • u ssaków zamieszkujących strefę umiarkowaną występuje charakterystyczna sezonowość aktywności płciowej (cykl regulowany hormonalnie za pomocą szyszynki związany z długością dnia)
  • u ssaków zamieszkujących strefę równikową takich okresów może być więcej (wielorujowce)

Układ pokarmowy
  • szeroka baza pokarmowa
  • bardzo sprawny aparat obróbki pokarmu
  • w życiu płodowym do organizmu przenikają wolne aminokwasy
  • w mleku matki występuje białko – kazeina (enzym reina wytrąca białko z roztworu)
  • heterodontyczne uzębienie i język
  • umięśnione wargi
  • z jamy gębowej pokarm trafia przez przełyk do żołądka, a stamtąd do dwunastnicy (wydzieliny trzustki i wątroby), jelito cienkie (ostateczne trawienie), jelito grube (resorpcja wody i formowanie mas kałowych)
  • wyróżniamy ssaki mięsożerne, roślinożerne i wszystkożerne
  • jedynym monofagiem wśród ssaków jest panda

Układ nerwowy i narządy zmysłów
  • kresomózgowie – największa część mózgu, zbudowana z dwóch półkul połączonych tzw. wielkim spoidłem; silnie pofałdowaną powierzchnię półkul zajmuje głównie sześciowarstwowa kora nowa; wyróżniamy płaty kresomózgowia: czołowy (myślenie), ciemieniowy (czucie kontaktowe), potyliczny (wzrok), skroniowy (słuch i pamięć)
  • międzymózgowie małe i niewidoczne od góry – szyszynka ukryta jest między półkulami kresomózgowia
  • śródmózgowie – najmniejsza część mózgu u ssaków
  • móżdżek – duży, silnie pobrużdżony (druga co do wielkości część mózgu); podzielony na dwie półkule połączone tzw. robakiem; pokryty dobrze wykształconą, trójwarstwową korą móżdżku
  • rdzeń przedłużony normalnie rozwinięty z charakterystycznym dla owodniowców wygięciem
  • z mózgu ssaków wychodzi 12 par nerwów czaszkowych
  • narząd węchu – większość makrosomatyczne; mikrosomatyczne – płetwonogie, walenie fiszbinowe; anosomatyczne – walenie zębowe
  • narząd wzroku – dobrze rozwinięty (u gatunków podziemnych mogą zredukowane całkowicie; najlepiej rozwinięty u naczelnych); oczy przesunięte na przód głowy – lepsza ocena przestrzenna odbieranych obrazów; u większości ssaków osłonięte trzema powiekami (górna, dolna i przezroczysta migotka); dwuwypukła soczewka (u gatunków wodnych kulista); akomodacja przez zmianę kształtu soczewki; ssaki nocne posiadają dodatkową warstwę odbijającą światło na naczyniówce
  • narząd równoważno – słuchowy – dobrze rozwinięty; występuje małżowina, kostki słuchowe i skręcony ślimak
  • narząd smaku – dobrze rozwinięty – kubki smakowe zebrane w brodawkach smakowych na języku i błonie śluzowej jamy gębowej

Komentarz/uwagi/znalezione błędy: MegaStats
Odsłony:
557704 razy
Ocena:
4.14/10
Głosy:
804
Oceń:
Szukaj - Prace - Top 10 - Dodaj pracę - Cz@t
Home | Śmieszne sms | Reklama | Napisz do nas
© Copyright by Mumin Designer 2000-2007